Avustralya devleti geçmişi başarılı ve yeterli maddi birikimi olan iş adamlarını ve yatırımcıları Avustralya’da iş kurabilmek ve yatırım yapabilmek için oturma izni almalarına teşvik etmektedir.

Ülkenin sunmuş olduğu yüksek hayat kalitesi yanında sahip olduğu stabil ekonomisi ve yerinde başarılı ekonomik politikası, girişimciler için sunulan teşvikler ve kaliteli işci gücü yabancı iş adamları açısından iş kurmak için burayı daha da cazip hale getiriyor.

Devlet daha çok yeni istihdam sağlayacak, yeni tecrübeler kazandıracak, üretimi arttıracak, teknolojiyi geliştirecek yatırımlara sıcak bakmaktadır ve desteklemektedir.

Çalışan Avustralyalı kesimin %20’si kendi işinin sahibidir. Küçük işletmeler neredeyse 3.5 milyon kişiye istihdam sağlamaktadır.

İş Kurulabilecek Potansiyel Sektörler

Her ne kadar birçoğu Avustralya ekonomisini ihraç ettiği madenlerinden ve tarım ürünlerinden dolayı refah bilse de Avustralya milli gelirinin %70’i servis sektöründen turizm, eğitim, finans sektöründen gelmektedir.

Ufak işletmelerde ağırlık emlak, servis, inaşaat ve mağzacılık söktöründedir, bu sektörler en başarılı sektörlerdir.

Servis sektörü deyince ilk aklan gelen sektörler:

Toptan satış, mağzacılık-parekende, konaklama ve yemek hizmetleri, telekomikasyon, finans ve sigorta sektörü,emlakçılık, teknik servis, idari servisler ve destek servisi, güvenlik servisi, eğitim, sağlık hizmetleridir.

Bu nedenle genelde yeni kurulan işler eğer servis sektöründe veya sektör ile bağlantılı ise başarılı olma ihtimali yüksektir.

Ülkemizden farklı olarak gelişen çok farklı hizmet sektörleri mevcuttur. Örneğin evlere temizlik servisi veren firmaların sayısı çoktur, çünkü ülkemizde olduğu gibi eşe dosta sorup bulabileceğiniz temizlikçi bayan yoktur. Ancak bu servisi veren firmalar size temizlik elemanı temin edebilir. Veya sadece bahçenizdeki çimleri kesme servisi veren yüzlerce firma vardır. Ülkenin ihtiyacına göre hizmet sektörü şekillenmiştir.

Önemli Sektörler:

Avustralya dünyaya en çok kömür, demir filizi, buğday ihraç eden ülkelerin başında gelmektedir. Madencilik en önemli sektörler arasındadır.

Yine işlemiş gıda, et, petrol, doğal gaz önemli ihracat kalemleri arasındadır.

Bilişim,telekominikasyon, eğitim sektörü yine en önemli sektörler arasında yer almaktadır.

Özellikle üretiminde yüksek tenoloji gerektiren ürünler, labratuvar cihazları ve tıbbi cihazlar ve yazılım programları, havacılık ekipmanları ihraç edilen yüksek teknoloji ürünleri arasındadır.

Potasiyel sektörleri araştırmak ve iş kurmak için gerekli bilgileri aşağıdaki yararlı siteleri edinebilirsiniz.

www.abs.gov.au

www.austrade.com.au

www.firb.com.au

“The Office of Small Business” (www.business.gov.au) devletin kurduğu, bir çok şehirde ofislerini bulabileceğiniz, iş kurmak isteyenlere ücretsiz danışmanlık yapan devlet kurumudur.

EYALETLERE GÖRE İŞ POTANSİYELİ:

Her eyelet kendi mevcut iş imkanlarını belirler çünkü her eyaletin kaynakları, sahip olduğu ekonomik şartlar farklıdır. “Avustralya’da Çalışmak” bölümümüzde eyaletlere göre potansiyel sektörler özetlenmiştir.

Her eyeletin kurduğu internet sitelerinden bu bilgilere ulaşabilirsiniz. Bu linkler aşağıda verilmiştir.

New South Wales : www.business.nsw.gov.au

Victoria: www.liveinvictoria.vic.gov.au

Western Australia: www.migration.wa.gov.au

Queensland: www.sdi.qld.gov.au

Nothern Territory: www.migration.nt.gov.au

South Australia: www.immigration.sa.gov.au

Tasmania: www.development.tas.gov.au

ACT: www.business.act-gov.au/servicestobusiness

İş Kurmak

Avustralya’da iş kurmak diğer ülkelerde karşılaştırıldığında çok basittir ve az maliyetlidir. Sıfırdan bir şirket kurmak genelde kuruduğunuz şirket tipine bağlı 2 ila 10 gün sürer ve 300 ila 1.200AUD civarında maliyeti vardır. Şahıs firması kurması en kolay ve ucuz firma tipidir.

Rafta Hazır Satılık İşler:

Aracı kurumlar ve avukatlar hazır kurulu iş de sunabilir. Bu işlere “hazır rafta işler” denilir. Bu hazır işler de maliyetler daha azdır ve çok daha hızlı işinizi kurabilirsiniz. Bu hazır işlerin isimleri olduğu için belki ismini değiştirmek isteyebilirsiniz, değişiklilk için başvuru yaptıktan sonra 4 hafta içerisinde isim değişikliği yapılır ve maliyeti 350AUD ciavarındadır.

Avustralya’da iş kurmak isteyenlere en çok verilen ortak tavsiye mutlaka anladığınız işi yapın ve yatırımınızı yapmadan önce dersinizi iyi çalışın. İş kurmak istediğiniz alanı detaylı araştımanız gerekir. Bu alanda hedef müşteri kitleniz kim ve bu alanda rakipleriniz ne yapmaktadır bu istatistik bilgilere Avustralya develetinin hazırlamış olduğu www.abs.gov.au internet sitesinden ulaşabilirsiniz.

İş kurmayı düşündüğünüz sektörde rakiplerinizi bilmenizin en kolay hızlı yolu sarı sayfalar dediğimiz fihristtir. www.yellowpages.com.au internet sitesinden bu rehbere ulaşabilir ve sektördeki hemen hemen tüm firmaların ismini bulabilirsiniz.

İş Kurmak için Adım Adım:

Önce işinizin Avustralya Vergi Dairesine kaydını yaptırmanız gerekmektedir. Kaydınızı yaptırdığınızda vergi numaranızı ve ABN numaranızı temin edersiniz (Australian Business Number). Firmanızın çeşidine göre ACN numarası da almanız gerekebilir.

Özel firma kurarken mutlaka iki direktörü olmalı ve direktörlerden biri mutlaka Avustralya oturma iznine sahip olmalıdır.

Eğer firmanızın ismi kendi isminizden farklı olacak ise firmanızın ismini kayd ettirmeniz gerekir. Bulduğunuz isim altında başka firma olup olmadığını ASIC internet sitesinden tespit edebilirsiniz. Firma ismini kayıt ettirdikten sonra ASIC kayıt sertifikanızı gönderir. Bu resmi işlemler tamalanmadan faaliyete geçemezseniz.

İşinizi kurarken mekanı belirlemek:

Kuracağınızın işin başarılı olmasında doğru lokasyon seçiminin büyük etkisi vardır. Sydney ve Perth ile kıyaslandığında Melbourne ve Canberra şehirlerinde iş yerleri kiraları daha ugundur. Kira sözleşmenizin üzerinden bir avukat ile geçmenizde fayda vardır. Genelde kısa dönemli kira sözleşmesi tercih edilmeli ama uzatılabilme opsiyonu mutlaka olmalıdır. Bu durumda iş yerinden taşınmak isterseniz daha çok esnekliğe sahip olursunuz.

Vergiler: Avustralya vergi sistemi oldukça karışıktır. Eyaletlere göre bile farklılık göstermektedir. Bu nedenle iş kurarken veya bir iş alırken mutlaka iyi bir muhasebeci ile çalışmak şarttır. Muhasebeciniz mutlaka sektör ile ilgili bir derneğe kayıtlı olmalıdır.

Ufak işletmeler kurarken her eyalette tavsiye ve yardım alabileceğiniz acentalar vardır. Bu acentalara ve bazı devlet kurumlarına aşağıdaki web sitelerinden ulaşabilirsiniz.

ACT- Canberra bölgesi için: www.actchamber.com.au

NSW Eyaleti için: www.smallbiz.nsw.gov.au

QLD Eyaleti için: www.sd.qld.gov.au

Güney Avustralya Eyaleti için: www.cibm.sa.gov.au

Tasmanya Eyaleti için: www.development.tas.gov.au

Viktorya Eyaleti için: www.business.vic.gov.au

Batı Avustralya için: www.sbdc.com.au

Hazır İş veya Bayilik (Franchising) Almak

Kendi işinizi kurmak yerine mevcut faaliyet gösteren satılılk bir iş de alabilirsiniz veya bayilik (franchising) satın alabilirsiniz. Yeniden iş kurmaktan daha kolay ve daha az riskli olabilir. Satın almadan önce mutlaka hem hukuksal hem de finansal olarak tavsiye almalı ve firmayı inceletmelisiniz.
Yetkili muhasebeciler tarafından denetlenmiş olmalıdır.
Satılık iş ilanlarına internet sitelerinden ve gazetelerden ulaşabilirsiniz.

Örnek bir kaç site: http://www.business-trader.com.au/, http://australia.businessesforsale.com/

BAYİLİK (FRANCHISING) SATIN ALMAK: Dünya’da kişi başına düşen bayilik sayısı en fazla ülke Avustralyadır.

Çünkü bir çok yeni iş sahibi olacak kişi bayilik (franchise) sistemin sunduğu hazır iş, marka bilinirliği ve düşük risk imkanını cazip bulmaktadır.

Avustralaya’da 750 çeşit farklı firmanın bayilik sistemi mevcuttur. Halen büyümekte olan bayiliklerin başında JIM’S MOWING gelmektedir. Firmanın yaptığı iş oldukça basittir aslılnda; çim biçme servisi vermektedir.

Eğer bayilik sistemi düşünüyorsanız ilk önce kontağa geçmeniz gereken kurum FCA – Avustralya Bayilik Kuruludur (THE FRANCHISING COUNCIL OF AUSTRALIA) www.franchise.org.au.

Bu kurum bayilik sisteminin etik kurallar içerisinde işlemesini sağlar ve bayilik alan iş sahiplerini sahtekar işletmecilere karşı korur. Yine bu kurumun üyesi olan bayilik konusunda uzman muhasebeciler ve avukatlar almayı düşündüğünüz bayilik firmasını inceleyebilir, size gerekli tavsiyelerde bulunabilirler.